U heeft misschien al een oud voorwerp, een camera of een vintage speelgoed teruggebracht en op het etiket “Made in EEC” gelezen. Drie letters die niet overeenkomen met een land op de kaart. Deze inscriptie, afkomstig uit een vervlogen tijd van de Europese samenwerking, blijft aanwezig op miljoenen producten die nog in omloop zijn. Het begrijpen van de betekenis ervan stelt je in staat om een voorwerp te dateren, de oorsprong ervan te evalueren en bepaalde verwarringen met huidige markeringen te vermijden.
Made in EEC en oorsprongsregels: wat de markering zegt (en niet zegt) over het product
EEC is de Engelse afkorting van European Economic Community, oftewel de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in het Nederlands. Deze entiteit heeft bestaan van 1957 tot 1993, toen het Verdrag van Maastricht het transformeerde in de Europese Gemeenschap en vervolgens in de Europese Unie.
Een product met de vermelding “Made in EEC” is dus vervaardigd, of op zijn minst substantieel veranderd, in een van de lidstaten van deze gemeenschap vóór 1993. Het aantal betrokken landen varieerde met de uitbreidingen: zes oprichters (Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Nederland, Luxemburg), daarna negen, tien, twaalf.
Wanneer je de vermelding made in EEC op een product leest, geeft het niet aan welk lidland het heeft vervaardigd. Het is een regionale indicatie, geen nationale. Een apparaat met het label “Made in EEC” kan uit Duitsland komen, maar ook uit Italië of Frankrijk, zonder dat het mogelijk is om te oordelen op basis van alleen de markering.
De oorsprongsmarkering was nooit verplicht in de EEG voor niet-voedingsproducten. Dit is een punt dat velen niet weten. In tegenstelling tot de Verenigde Staten, Japan of China, die een oorsprongslabel vereisen voor geïmporteerde goederen, heeft Europa deze procedure altijd aan de keuze van de fabrikant of importeur overgelaten. De wet verbiedt alleen valse oorsprongsindicaties, dat wil zeggen het aanbrengen van misleidende markeringen.
CE-markering, kwaliteitslabel, oorsprongsindicatie: drie begrippen die niet verward moeten worden
Heb je de letters “CE” op de meeste elektrische apparaten die in Europa worden verkocht opgemerkt? Dit symbool staat voor “Conformiteit Europees”. Het bevestigt dat een product voldoet aan de veiligheids-, gezondheids- en milieubeschermingsnormen van de Europese Unie. De CE-markering is geen geografische oorsprongsindicatie.
Deze verwarring komt vaak voor. Een product dat in China of Vietnam is vervaardigd, kan perfect de CE-markering dragen als het voldoet aan de Europese regelgevingseisen. Daarentegen geeft een product “Made in EEC” aan dat het is vervaardigd binnen de voormalige gemeenschapsruimte, zonder iets te garanderen over de naleving van de huidige normen.
Kwaliteitslabels (zoals IGP of oorsprongsbenamingen) vormen nog een andere categorie. Ze certificeren een vakmanschap, een terroir of een productieproces. Een product kan in Frankrijk zijn vervaardigd zonder dat het een label heeft, en een gelabeld product kan geïmporteerde grondstoffen bevatten.
Hier zijn de onderscheidingen om te onthouden:
- “Made in EEC” of “Made in France”: vrijwillige geografische indicatie, niet verplicht voor niet-voedingsproducten in de EU
- CE-markering: verklaring van wettelijke conformiteit, verplicht voor bepaalde productcategorieën, zonder verband met de plaats van vervaardiging
- Kwaliteitslabels (IGP, EPV, Origine France Garantie): vrijwillige certificeringen die getuigen van een specifiek bestek gerelateerd aan een gebied of proces
Een voorwerp dateren dankzij de vermelding Made in EEC
Voor verzamelaars en liefhebbers van rommelmarkten is deze inscriptie een waardevolle chronologische referentie. Een voorwerp met het label “Made in EEC” dateert van vóór 1993. Als de vermelding “Made in EC” (European Community) aangeeft, is het geproduceerd tussen 1993 en ongeveer 2009. En “Made in EU” komt overeen met de huidige periode.
De vermelding maakt het mogelijk om een product in een productieperiode van enkele decennia te situeren. In combinatie met andere aanwijzingen (ontwerp, materialen, streepjescode) helpt het bij het authentiseren van een vintage voorwerp of het opsporen van een recente vervalsing die een verouderde markering zou gebruiken.
Let op een veelvoorkomende valstrik: sommige producten die in de jaren 1980 zijn vervaardigd, dragen tegelijkertijd “Made in EEC” en “Made in” gevolgd door een specifiek land (bijvoorbeeld “Made in W. Germany”). In dit geval is de nationale markering informatiever, terwijl de EEC-markering een aanvullende vermelding is voor exportmarkten buiten Europa.
Oorsprongsregels in Europa: een kader in verandering
Het debat over “Made in” Europa beperkt zich niet tot oude voorwerpen. De oorsprongsregels binnen de Europese Unie evolueren naar steeds meer sectorale benaderingen. In plaats van een unieke definitie van “gemaakt in Europa”, hebben de instellingen de neiging om de criteria per productieketen aan te passen.
De digitalisering van oorsprongsbewijzen vordert ook. Douaneprocedures, die lange tijd gebaseerd waren op papieren certificaten, integreren geleidelijk elektronische systemen. Deze overgang verandert de manier waarop bedrijven de oorsprong van hun producten verklaren en bewijzen.
De oorsprong is een toegangsinstrument tot de markt geworden, niet alleen een marketingtool. De bilaterale overeenkomsten tussen de EU en haar handelspartners (inclusief met Turkije voor bepaalde landbouwproducten) worden regelmatig bijgewerkt, met opnieuw gedefinieerde protocollen die de import- en exportvoorwaarden concreet veranderen.
- Voedselproducten blijven de enige waarvoor de oorsprongsmarkering verplicht is in de EU
- Voor vervaardigde goederen blijft het aanbrengen vrijwillig, maar is het omkaderd door het verbod op misleidende vermeldingen
- De oorsprongsvereisten kunnen variëren afhankelijk van het betrokken derde land en de productcategorie, waardoor het regelgevende landschap complex is voor importeurs
Een product “Made in EEC” dat op een rommelmarkt wordt gevonden, vertelt over een tijd waarin zes, en later twaalf landen een gemeenschappelijke markt deelden zonder de huidige regelgevende lagen. Het begrijpen van deze markering is het lezen van een concrete afdruk van de Europese handelsgeschiedenis, nuttig zowel om een voorwerp te dateren als om de logica van een etiketteringssysteem te begrijpen dat blijft veranderen.
